Dit is een oud nieuwsbericht. De inhoud kan inmiddels achterhaald zijn door recentere ontwikkelingen.
Uitgelichte opleidingen:

Verzuim gaat zeker ook over mensen

Naar aanleiding van mijn laatste blogs kon uiteraard de reactie niet uitblijven dat mijn gekozen invalshoek bij het stukje over “Einde hangmatconstructies?” als te financieel en dus koud, feitelijk en zakelijk wordt ervaren. Ik heb er alle begrip voor, maar een financiële en feitelijke benadering wil niet zeggen dat ontkend wordt dat werknemers echt ziek kunnen zijn. Daar is ook geen enkele reden voor.

Doordat juist de financiële kant zo in het oog springt, lijkt het voor veel lezers alsof er geen rekening wordt gehouden dat het ook om mensen gaat. Begrijpelijk, omdat de onderwerpen verzuim en arbeidsongeschiktheid de afgelopen 25 jaar nogal eenzijdig belicht zijn in de berichtgeving. De insteek is altijd dezelfde: de menselijke kant, de werknemer, de oorzaken, de werkdruk, etc. Het gaat nooit over de kosten. Deze eenzijdige wijze van berichtgeving heeft ertoe bijgedragen dat de menselijke kant het enige is wat ertoe doet en juist daarom wil ik aandacht besteden aan het risico dat hierdoor ontstaat; dat de kosten er niet toe doen, dat het bijna asociaal is om een causaal verband te leggen tussen verzuim en kosten.

Heel soms wordt wel eens aangegeven hoeveel mensen er verzuimen. Zo kwam er bijvoorbeeld recentelijk over een grote overheidsorganisatie in het nieuws dat er dagelijks circa 4.650 werknemers verzuimen. Nergens werd echter het sommetje gemaakt dat 4.650 x een gemiddeld jaarloon van € 35.000,- (en dat gemiddeld jaarloon is eerder hoger dan lager) op jaarbasis € 162.750.000,- kost. Tellen we daar kosten voor vervanging en verzuimbegeleiding van 30% bij (en dat is een koopje) op, dan bedragen de kosten circa € 210.000.000,- per jaar. Of al die mensen wel of niet echt ziek zijn wordt hiermee niet ter discussie gesteld. Het enige wat zichtbaar wordt gemaakt is dat verzuim de werkgever erg veel geld kost. In dit geval hebben we het dan alleen over de verzuimkosten voor het eerste jaar van de bij deze werkgever middels de cao geregelde mogelijke 3 jaar.

Toch merk ik steeds vaker dat er toenemend belangstelling ontstaat voor de kosten die met verzuim en arbeidsongeschiktheid gepaard gaan. Zeker nu er ook in Den Haag hier en daar het besef begint door te dringen dat werkgevers ook kunnen bezwijken onder de financiële wissel die door de huidige (en toekomstige) wetgeving wordt getrokken. Dat er nu een begin wordt gemaakt met het inzichtelijk maken van de kosten, betekent zeker niet dat dit impliceert dat werknemers onterecht ziek zijn of zich niet meer ziek zouden mogen kunnen melden.

Ongeacht de oorzaak?

TNO gaf in haar onderzoek in 2012 aan dat het werkgerelateerde verzuim 25,8% bedroeg. De verzuimkosten voor alleen de loondoorbetaling (voor 1 jaar) waren toen 11,5 miljard euro per jaar. Hiervan was ongeveer 5 miljard werkgerelateerd (is volgens mij geen 25,8% van 11,5 miljard) en dat betekent dus dat de Nederlandse werkgevers ongeveer 6,5 miljard euro hebben betaald voor verzuim waar zij als werkgever niet voor verantwoordelijk zijn. De Nederlandse wetgeving regelt nu eenmaal dat de werkgever betaalt ongeacht de oorzaak voor het verzuim.

Toch nog even rekenen

Verder met ons rekensommetje. De 11,5 miljard deel ik door 12 maanden en dat resulteert in het mooie bedrag van € 958.000.000,- per maand gedeeld door 30 dagen is € 31.933.333,- per dag. Als we dat delen door 24 uur dan is de schade per uur € 1.330.555,-. Dat gedeeld door 60 minuten betekent € 22.175,92 per minuut. En dat weer gedeeld door 60 (seconden) is € 369,60 per seconde.
Om een beter beeld bij dit soort bedragen te krijgen probeert u zich voor te stellen dat u als lezer het luttele bedrag van € 0,03 per seconde zou verdienen, dus 3 cent, dan bent u aan het eind van dat jaar bijna miljonair. Zoals in het rapport al wordt aangegeven betreft deze kostenraming alleen de verzuimkosten voor 1 jaar (in 2012) en niet de 2e en/of 3e jaars verzuimkosten. Ook de kosten voor de WGA (flex en vast), de Ziektewet of re-integratie, verzuimbegeleiding, arbo-kosten, vervanging, etc. etc. zijn hierin niet meegenomen.

Wat verzuim en arbeidsongeschiktheid de BV Nederland dan per jaar kost? Exact weet ik het niet en ik kan het niet vinden, maar laat ik een lage schatting doen; ongeveer 30 miljard per jaar, dus dat is ongeveer 2,5 miljard euro per maand. De jaarkosten bedragen dan dus bijna 3x het begrotingstekort 2016 (11 miljard volgens rijksoverheid.nl) en met een kleine besparing van 1/12e deel lost het extra probleem van 2,5 miljard op wat Den Haag nu heeft.

Verzuim gaat om mensen, maar verzuim gaat ook om geld

Volgens de overheid is ons begrotingstekort 29 miljoen euro per dag en daar zijn heel veel mensen, instanties, bureaus en professionals de hele dag mee bezig. De kamer vergadert erover, kopstukken krijgen zendtijd op pc, tv en radio en de kleinste tegenvaller heeft al impact op de beurzen. Als we dan zien dat er in de wereld van verzuim en arbeidsongeschiktheid zeker net zoveel geld omgaat, is het bijzonder dat we daar niet open over zijn. Dat bedrijven en organisaties deze kosten voor inactiviteit, ongeacht de reden, niet hoeven te laten zien en onderbouwen maar kunnen laten ‘weglopen’ in de salariskosten. Verzuim en arbeidsongeschiktheid worden vervolgens afgedaan met zwaar gemanipuleerde percentages en iedereen gaat blij weer verder.

Misschien zou het juist goed zijn om dit niet te doen en de kosten voor deze onderdelen wel inzichtelijk te maken, omdat dan duidelijk wordt waar de organisatie op leeg loopt. Wanneer de oorzaak bekend is, wordt het veel eenvoudiger om er iets aan te doen en zelfs dat betekent niet dat er geen aandacht is voor de zieke werknemers. Integendeel, het zou zomaar kunnen dat er daardoor juist wel echte en gerichte aandacht komt voor de verzuimende werknemer, die nu ergens onder het motto van de verplichte loondoorbetaling niet aan bod komt en niet wordt gehoord.

Voor die extra aandacht moet geld worden vrijgemaakt wat (nog) niet is gebudgetteerd en daarom dus niet vrijkomt. Omdat we bij verzuim en arbeidsongeschiktheid niet gewend zijn om inzichtelijk te maken wat de financiële impact van de maatregelen is, houden we het probleem zelf in stand. Wat dan rest is vaak wat we nu zien; het besparen door botweg te snijden in regelingen die bijvoorbeeld voor deze groep (oud)werknemers zijn getroffen.

Wanneer we ons er meer op toeleggen om niet zoals de afgelopen 25 jaar alleen naar de mensen-kant en de rechten te kijken maar ook naar de kosten en verplichtingen (wie draagt welk risico tegen welke prijs) dan zal dat meer balans en ontspanning geven. En dat komt uiteindelijk iedereen ten goede; werknemers, werkgevers en andere belastingbetalers zullen daar de vruchten van plukken, daar ben ik van overtuigd.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *