Dit is een oud nieuwsbericht. De inhoud kan inmiddels achterhaald zijn door recentere ontwikkelingen.
Uitgelichte opleidingen:

Het SER-advies en het Lourdes-effect

Even vooraf.
De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft de SER om advies gevraagd betreffende de gewenste loondoorbetalingsperiode: handhaven op 2 jaar of terug naar 1 jaar. Het advies wordt op korte termijn verwacht. De Franse stad Lourdes is een bedevaartsoord omdat daar ooit de maagd Maria zou zijn verschenen. Sinds die tijd hebben er door het drinken van bronwater uit Lourdes al vele onverklaarbare genezingen plaatsgevonden.


Voor een meting, vergelijking of verdieping van de cijfers

Even in reactie op berichtjes naar aanleiding op de vorige blogs. Ik ben me er terdege bewust van dat verzuim om mensen gaat en mensenwerk is en ook dat preventie enorm belangrijk is. Maar dit gezegd hebbende neem ik de lezer mee naar wat cijferwerk, in dit geval het voorbeeld van een ziekenhuis in vergelijking met de regio en de hele branche. Om cijferduizeligheid te voorkomen beperk ik me tot de belangrijkste gegevens.

Gemeten verzuimperiode februari 2015 t/m januari 2016 (vet gedrukt onderstreept cijfers Q1-2016)

Afgerond aantal werknemersOrganisatieRegioBranche
5.20050.150137.500
Verzuimpercentages
1e verzuimjaar4,40%4,06%3,99%
2e verzuimjaar0,40%0,39%0,40%
Totaal4,80% 5,58%4,45% 5,33%4,39% 5,36%
Totaal inclusief zwangerschap6,22% 6,95%5,77% 6,60%5,71% 6,60%
Meldingsfrequentie1,361,211,16
1e jaar verzuimkosten ca.€ 19.000.000,-
2e jaar verzuimkosten ca.€ 1.100.000,-
1e kwartaal 2016 ca.€ 6.300.000,- (!) In 2016 € 25.000.000,- verzuimkosten?

Wat valt op wanneer we deze (beknopte) rapportage bekijken?
Veel cijfertjes zult u misschien denken, veel cijfertjes en wat kunnen we daar nu eigenlijk mee en waar gaat het nu eigenlijk over? Een goede bestudering leert echter dat er niet alleen cijfertjes maar ook bedragen worden genoemd. Als we er mee aan de slag gaan zien we dat de impact van deze cijfertjes en bedragen voor dit ziekenhuis omgerekend neerkomt op ruim € 4.550,- per FTE verzuimkosten per jaar. In die € 4.550,- per FTE zijn trouwens nog niet de kosten voor de bedrijfsarts, verzuimbegeleiding, interventies, WGA-premies, BeZaVa (Ziektewet) en vervanging opgenomen.
Ons voorbeeld betreft 5.200 werknemers, dat is (stevig naar boven afgerond) ongeveer 4% van alle werknemers in deze branche. Nou en? We zouden kunnen zeggen dat € 20.000.000,- overeenkomst met 4% van de verzuimkosten voor de totale branche (ziekenhuizen) en dat de totale loonschade dan € 500.000.000,- ( een half miljard miljoen euro) bedraagt.

Verzuimkosten betekenen ook hogere Zorgpremies

Als we die 500 miljoen euro nou eens delen door de aanname dat 12 miljoen Nederlanders een Zorgpolis hebben, (kinderen zijn mee verzekerd op de polis) wat is dan de jaarlijkse verdamping van premiegelden? Dat betekent jaarlijks een besparing van € 41,66 per polishouder. Nogmaals, de verzuim gerelateerde kosten voor de bedrijfsarts, verzuimbegeleiding, interventies en vervanging, zijn dan nog niet meegenomen. Als we de TNO-formule (2x de verzuimkosten) op dit bedrag loslaten is de besparing dan al € 83,33 euro per polishouder. Let op; de nota’s voor de gedifferentieerde premies WGA en ZW moeten dan nog betaald worden en zijn nog niet in de berekening opgenomen. Het gaat er niet om of de bedragen exact kloppen, het gaat erom dat we meer besef krijgen hoeveel we met z’n allen betalen voor alleen de verzuimkosten bij alleen al de ziekenhuizen.

Terug naar het aanstaande SER-advies en Lourdes

De vraag was wat er opvallend is aan de verzuimcijfers in het overzicht. Als we goed kijken dan zien we dat er in het ziekenhuiswezen op avond van dag 364 van het verzuim het Lourdeswater waarschijnlijk met kratten tegelijk worden gedronken. Op dag 365, op de valreep van het 1e verzuimjaar, vinden dan waanzinnig veel onverklaarbare herstelmeldingen plaats. Slechts 0,4% van het totale verzuim van 4,80% verzuimt ook nog in het 2e jaar. Komt het door de kratten Lourdeswater, of door iets anders?

Ik heb geen idee wat het zou kunnen zijn, maar misschien heeft Artikel 4.2.2. van de cao Ziekenhuizen 2014-2016 er iets mee te maken? “4.2.2. Het loon van de werknemer op grond van lid 1 wordt vanaf 1 januari 2005 gedurende de eerste 52 weken van arbeidsongeschiktheid aangevuld tot 100%. De daaropvolgende 52 weken ontvangt de werknemer 70% van het naar tijdsruimte vastgestelde loon, maar ten minste het voor hem geldende wettelijk minimumloon.”

En daarna, na dag 365? Dan is het een kwestie van minimaal 28 dagen weer werken of vakantiedagen opnemen. Daarna geldt bij een nieuwe melding opnieuw een loondoorbetalingsperiode van 365 dagen op basis van 100%. Deze cijfers bewijzen in ieder geval dat een financiële prikkel in de Ziekenhuisbranche zeker een positief effect heeft op het verzuim. Vol verwachting kijk ik uit naar het aanstaande SER-advies aangaande 1 of 2 jaar verzuim. Een kleine voorspelling? Na heel veel berekeningen is de SER toch tot de conclusie gekomen dat 2 jaar verzuim doorbetalen in ieders belang beter is.

Waarom ik dit advies verwacht? Juist omdat werkgevers, links- of rechtsaf, maandelijks de financiering van verzuim en arbeidsongeschiktheid (per maand meer dan 2 miljard euro) ophoesten. Wie gaat de rekening voor 1 jaar minder verzuim dan betalen? Werknemers middels een premie voor het Risque Social omdat meer dan 50% van het verzuim niet-medisch is en ergens tussen de 70% en 80% van het verzuim niet-werkgerelateerd? Wordt lastig tenzij de SER zelf vergeet dat zij tussen 1957 en 1963 de grote aanjager was van het opheffen van het verschil tussen Risque Social en Risque Professionnel.

Terug naar ons ziekenhuis

Helaas zien we ook dat meer dan 25% van het personeel zich 2x of vaker per jaar ziek meldt. Vaak krijg ik te horen dat dit soort analyses zo negatief en (te) financieel zijn (en dat is ook negatief). Ik kan het ook anders benaderen en jubelen dat ongeveer 40% van de mensen in de Ziekenhuisbranche zich jaarlijks niet ziek meldt. Maar daar gaat het niet over en het is al helemaal geen argument om deze zaken niet te bespreken of weg te moffelen achter een ‘mooi maar zwaar gemanipuleerd’ verzuimpercentage, dat overigens verder niets anders zegt behalve het aantal dagen dat er niet gewerkt is. Los daarvan is dat verzuimpercentage zelfs niet eens representatief voor de kosten omdat we de loonwaarde van die dagen immers niet kennen.

Verzuim door zwangerschap, merkwaardig en moeilijk te plaatsen

Er werken heel veel vrouwen in een ziekenhuis en vrouwen krijgen kinderen, mannen niet, mannen worden vooral na hun 40e schijnzwanger en bevallen maar niet. Maar goed, er werken dus bij ziekenhuizen relatief veel vrouwen die in de leeftijd zijn dat zij kinderen kunnen krijgen. Tot zover is er niets raars aan de hand maar als we de cijfers nog eens goed bekijken, zien we dat 1,42% (het verschil tussen 6,22% en 4,80%) van het verzuim ‘anders wordt geteld’ omdat het door zwangerschap wordt veroorzaakt! Maar hier ontstaat mijn verwarring en ik begrijp het niet; is zwangerschap tegenwoordig een ziekte? Voor de afwezigheid die gekoppeld is aan zwangerschap is er een toch regeling die we zwangerschapsverlof noemen en daar is toch geen ziekteverzuim voor nodig? Het zal toch niet zo zijn dat er in de branche bij zwangerschap min of meer collectief standaard wordt ziek gemeld om langer verlof te hebben waarbij ziekte door zwangerschap onder de vangnetregeling valt die niet voor rekening van de werkgever komt? Anders kan ik de 1,42% “verzuim” niet plaatsen tenzij er ergens regulier verzuim, dus niet vanwege zwangerschap, in deze 1,42% is verwerkt?
Trouwens, volgens de nieuwe richtlijn van de Autoriteit Persoonsgegevens mag de werkgever de oorzaak voor verzuim niet kennen, ook niet in geval van een zwangerschap. Ik ben reuze benieuwd wat de gevolgen van deze richtlijn voor de verzuimcijfers van de ziekenhuisbranche in het kader van de zwangerschap zullen zijn. Het kan niet anders dan dat iedere Zorgpolishouder in 2017 € 10,- zwangerschapspremiekorting gaat krijgen tenzij de bedrijfsartsen standaard meewerken.

Toch maar mooi de beste van de kopgroep

Een kopgroep van een stuk of 25 wielrenners rijdt voor de grote groep uit. Het is zwaar koersweer, harde wind en dikke regen, de renners zetten elkaar op de kant en er wordt hard geharkt. Het ziet er naar uit dat de voorsprong groot genoeg is en de verslaggevers speculeren al wie de winnaar kan zijn. Opeens waaien er renners uit de kopgroep en stappen in kleine groepjes af, dan 2 even later weer 4 en soms 3.

Zenuwachtige ploegleiders, wagens met reservewielen en lichte paniek bij de koersleiding want uit de beelden blijkt dat ze om onverklaarbare reden allemaal een lekke band hebben. Er is echter 1 renner die met een blij en lachend gezicht in de camera kijkt en die zwabberend doorfietst totdat ook hij moet afstappen en uiteindelijk wordt de hele kopgroep gegrepen door de grote groep. Na de wedstrijd vraagt een verslaggever aan de renner waarom hij zo blij was, terwijl hij ook moest afstappen en daarom toch werd ingehaald en de wedstrijd niet won. Nog vol smurrie en snotterend van de inspanning gaf de renner aan; “Nou dat kwam omdat ik toch maar mooi de minst lekke band van allemaal had en dus het langst vooruit kon blijven. Ik was daarom toch maar mooi de beste van de kopgroep en daarom was ik blij.”

Hardnekkige branchevergelijkingen

Weer terug naar de cijfers van ons ziekenhuis. Die laten zien dat het verzuim (Q1 2016) flink stijgende is. Een mogelijke oorzaak hiervoor kan zijn dat organisaties door de branchevergelijkingen in het zogenaamde ‘Verzuimvenster’ op het verkeerde been worden gezet. Dit gaat als volgt; het verzuimvenster bestaat uit de kwadranten 1 t/m 4 met de meldingsfrequentie op de verticale as en het verzuimpercentage op de horizontale as.

grafiekblogherwin

Wanneer een organisatie binnen de vergelijking met de branche in kwadrant I. zit, dus lage meldingsfrequentie en laagverzuimpercentage, dan is er niet zoveel aan de hand en hoeft die werkgever volgens dit model eigenlijk niet zoveel te doen. Klinkt logisch, maar er is helaas slechts een kleine kans dat de conclusie juist is. En wanneer dit inderdaad niet klopt is het gevolg een stijging van het verzuim en de kosten.

Zoals ik al eerder heb aangegeven, zijn branchevergelijkingen te onbetrouwbaar en niet adequaat genoeg om te gebruiken voor verzuimadviezen. In dit geval is de kans juist groot dat dit soort verzuimadviezen (niks doen) extra schade gaan veroorzaken. Allereerst is een lage meldingsfrequentie absoluut geen garantie dat een organisatie ‘op de goede weg’ zit! Juist omdat we in Nederland (nog steeds) 2 en soms 3 jaar kunnen verzuimen, is het een uiterst onbetrouwbaar meetinstrument. Iemand kan zich immers maar 1x ziek melden. Gedeeld door 2 jaar verzuim is de meldingsfrequentie dan 0,5 en dat is dan juist geen reden voor feest, vlag uit of champagne.

Dus stel ik heb een organisatie met een paar duizend werknemers met 4% verzuim en een meldingsfrequentie van 0,8 wat dus veel lager is dan de branche. Die zitten in het verzuimvenster in kwadrant I.; niks doen dus. Risicotechnisch weet iedere register casemanager Rccm of CRoV dat het bij deze organisatie juist alle handen aan dek is, omdat er mogelijk een WGA-tijdbom op punt van ontploffen staat die de betreffende organisatie een enorme WGA-schade kan gaan berokkenen. De kans is groot dat een substantieel deel van de 4% inmiddels al langer dan 1 jaar heeft verzuimd omdat de meldingsfactor immers 0,8 is.

Wanneer we deze informatie combineren met het gegeven dat de re-integratie steeds moeilijker wordt naarmate het verzuim langer duurt, is de kans groot dat nieuw eerstejaarsverzuim daarom gaat cumuleren. Het logische resultaat is dan inderdaad een stijging van het verzuimpercentage met alle bijkomende nadelige gevolgen.

Daarom het vergelijk met verzuim en een lekke band; zoeken waar het lek zit en plakken. Met verhaaltjes dat de band minder lek is dan die van degene die naast je loopt (met de fiets aan de hand) en dat het dus best nog wel meevalt, schiet je echt niets op! Ik weet het, verzuim gaat over mensen en verzuim is mensenwerk en er zijn ook heel veel mensen die niet verzuimen en heel veel mensen verzuimen echt niet omdat ze geen zin meer hebben of omdat ze liever in een hangmat liggen, klopt allemaal en is allemaal waar. En het is ook waar dat er bij de ziekenhuizen tijdens de zomervakantie altijd heel weinig verzuimmeldingen zijn. Is het daarom negatief om te schrijven dat dit ieder jaar opnieuw in Q3 is met juli en augustus als topmaanden? Nee hoor, 3 centimeter naast het ventiel zit het lek dus plakkertje erop, band op het wiel, oppompen en fietsen maar weer. 😉

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *