Dit is een oud nieuwsbericht. De inhoud kan inmiddels achterhaald zijn door recentere ontwikkelingen.
Uitgelichte opleidingen:

Wat is er aan de hand met UWV?

Mooi artikel van Ingrid Weel in de Trouw van vrijdag 13 oktober, over de stijging van het aantal arbeidsongeschikten. Volgens het artikel werden vorig jaar onverwacht veel mensen arbeidsongeschikt verklaard. Een deel van de oorzaak lijkt bij de oudere werknemers te liggen, bericht Weel in navolging van UWV.

Het verslag vertelt over de herhaling: ook dit jaar heeft UWV geen idee waar de stijging van de WGA-instroom vandaan komt. De nieuwe cijfers geven een te verwachten groei van 40.000 naar 42.800 te zien (2015 was de instroom ca. 35.800, dus een stijging van bijna 20% in twee jaar tijd). Het onderzoek naar de stijging van 2016 (‘Wat is er aan de hand met de WIA?’) is nog niet afgerond en er moet aanvullend onderzoek komen om deze hernieuwde stijging te verklaren. UWV geeft een schot voor de boeg door de participatie van ouderen in het werkproces aan te halen, maar geeft tegelijkertijd aan dat de oorzaak voor de stijging niet alleen binnen deze groep te vinden zal zijn. Deze manier van signaleren zorgt er echter wel voor dat het op internet en twitter al rondzingt: extra instroom WGA vooral door ouderen die in de WGA komen.

Misschien had de titel van het WIA-onderzoek beter ‘Wat is er aan de hand met UWV?’ kunnen zijn. Wat als gedurende het researchtraject duidelijk wordt dat het mysterie is opgelost omdat UWV voor een groot deel zelf de veroorzaker blijkt te zijn? Ik zal het uitleggen.

Informatie versus inzicht

Op het eind van ieder kalenderjaar geven organisaties inzicht in wat zij doen, hoe het is gegaan, etc. Private organisaties laten vooral hun winsten in euro’s en dollars zien (nog wel) en publieke organisaties vertellen juist over hun prestaties in volumes van afwikkelingen, uitkeringen, behandelingen, etc. Deze jaarverslagen geven dus wel informatie over de uitgevoerde taken, maar op zichzelf geen inzicht in hoe de cijfers uit het jaarverslag tot stand zijn gekomen.

Kerntaken van UWV

UWV voert een aantal taken uit die op zichzelf verschillend zijn. Ik noem de belangrijkste:

  • Beoordelen van werkloosheid en arbeidsongeschiktheid;
  • Beoordelen, toekennen, sanctioneren en betalen van uitkeringen;
  • Beoordelen, toekennen en inzichtelijk maken van door werkgevers te betalen premies (en boetes);
  • Re-integratie van arbeidsongeschikten en werkzoekenden.

De beoordeling van de arbeidsongeschiktheid en de re-integratie van arbeidsongeschikten zijn de enige twee onderdelen waar UWV haar werkzaamheden met andere spelers (uit het private domein) moet delen. Wanneer een arbeidsongeschikte persoon een werkgever heeft, dan kunnen de bedrijfsarts (beoordeling van de arbeidsongeschiktheid) en de werkgever (re-integratie) wettelijke inspanningsverplichtingen hebben. Voor alle andere mensen is UWV verantwoordelijk voor het volledige traject: de verzuimbegeleiding, de beoordeling van de arbeidsongeschiktheid en de re-integratie.

De WGA is samengesteld uit twee groepen instromers

Wanneer we kijken naar de WGA-instromers dan kunnen we die qua begeleiding dus in twee blokken opdelen:

  1. een groep waarbij er betrokkenheid van een bedrijfsarts en een werkgever is;
  2. een groep waarbij alleen UWV de gehele uitvoering van het volledige proces heeft gedaan.

En stel, het is maar een hypothese, dat de oorzaak voor de stijging juist daar te vinden is? Stel dat UWV een oudere persoon die zich drie maanden voor afloop van de WW ziek heeft gemeld vervolgens na twee jaar Ziektewet volledig arbeidsongeschikt heeft verklaard? Dan heeft UWV tijdens de WW-periode van bijna drie jaar niet kunnen re-integreren, daarna is de re-integratie tijdens de tweejarige Ziektewet niet gelukt en bij de WIA-keuring heeft de verzekeringsarts een 80-100% arbeidsongeschiktheidsuitkering in de WGA toegekend. Tijdens een WGA-periode kan er ook nog sprake zijn van re-integratieverplichtingen, de toezichthouder is UWV.

Wat is dan de belangrijkste oorzaak?

Ik zet mijn geld op een oorzaak in de groep die volledig door UWV wordt begeleid, en niet alleen omdat daar al jarenlang meer dan 50% van alle arbeidsongeschikten vandaan komt. Met name de groep Ziektewet zonder werkgever (vanuit de WW) is hofleverancier. Een belangrijke andere reden is bijvoorbeeld dat het CBS op 17 oktober aangaf dat het verzuimpercentage (dat is dus gekoppeld aan een werkgever) in vergelijking met andere jaren gelijk is gebleven. Juist omdat het verzuim niet (met bijvoorbeeld 20%) is gestegen, is de kans klein dat de verzuimcyclus van 2014 en 2015 opeens een zo exorbitante oververtegenwoordiging van WGA-instromers herbergt!

Mooi, dan zegt UWV toch gewoon waardoor er zoveel extra instroom is?

Idealiter zou dat kunnen, maar daarmee komt er dan (te) dominant een ander onderwerp in beeld: scheiding van de activiteiten. De re-integratieprestaties van werkgevers worden niet alleen door UWV beoordeeld, maar liggen ook onder een vergrootglas bij de media. En dat terwijl UWV zelf al jaren uiterst povere cijfers haalt waar het re-integratie betreft.

Kijkt UWV haar eigen proefwerk na?

In zekere zin wel, zeker waar het de mindere punten van de uitvoering betreft. Maar zo is het nu eenmaal geregeld in de BV Nederland en misschien raakt dit meer de kern. Op dit moment rept de overheid (en zij niet alleen) vooral over preventie, vitaliteit en duurzame inzetbaarheid. Organisaties en instanties die de houdbaarheidsdatum van het Nederlandse model ter discussie stellen moeten met een lampje worden gezocht. Boeiend is in dat kader het volgende verassende document waar een ander geluid klinkt: het Interdepartementaal Beleidsonderzoek (IBO) Geschikt voor de arbeidsmarkt. Mogelijkheden om de arbeidsparticipatie in de WIA te bevorderen (april 2017).

Op de pagina’s 76 t/m 79 staan boeiende conclusies zoals meer verplichte re-integratie met negatieve financiële prikkels voor de werknemer en minder de nota alleen voor de werkgever. UWV zal nog wel een tijdje onderzoeken, en vooruitlopend op de uitkomsten (it wasn’t me) doe ik alvast een kleine voorspelling: in 2018 zal de WGA-instroom echt nog verder gaan stijgen.

4 Reacties

  1. Ik heb wel degelijk WIA gerelateerde diagnoses maar de verzekeringsarts vindt dat ik best aan een lopende band moertjes op schroefjes kan draaien. Vindt hij….dus geen WIA.
    39 arbeidsjaren. 60 jaar oud. Ben ik het voorbeeld hoe het moet of niet moet?

  2. Was het maar zo simpel, dat de verklaring bij de WW’ers ligt… Daar stijgt de WIA-instroom weliswaar, maar er zijn nu eenmaal ook meer WW’ers. We worden echter ook geconfronteerd met een forse stijging van het aantal WIA-aanvragen van werknemers met een (nog) lopend dienstverband. Deze stijging is veel groter dan op basis van de leeftijdsstijging van de werknemers verwacht kan worden. We hebben geen idee hoe dit kan, en we kunnen er ook geen enkele invloed op uitoefenen, de eerste twee ziektejaren van werknemers zijn niet onze verantwoordelijkheid.
    Inderdaad: het verzuimpercentage in Nederland is gelijk gebleven. En uit ons onderzoek onder 9-maandszieken komen ook geen aanwijzingen naar voren dat er minder begeleidingsinspanningen worden geleverd in de eerste twee ziektejaren. Ik geef toe: bij UWV is altijd wel iets aan de hand (als publieke uitvoerder met een relatief klein uitvoerings- en re-integratiebudget, kun je nu eenmaal niet alles optimaal doen). En ook ik denk dat het tweede ziektejaar in betere handen is bij werkgevers dan bij UWV. Maar de vraag wat er aan de hand is met de WIA, kan beter vertaald worden als: “Wat is er aan de hand bij de werkgevers?”

    1. Geachte mevrouw Van Deursen,

      Bedankt voor uw reactie maar de eerlijkheid gebied mij te zeggen dat ik na 3x lezen nog steeds perplex ben. Samenvattend is uw conclusie: de toename van de WIA-instroom komt door de werkgevers dus vandaar de vraag “wat is er aan de hand bij de werkgevers”?

      De casus gaat ergens anders over en is inderdaad niet zo simpel maar eerst op basis van de UWV Jaarstukken 2016 een meer kloppend beeld van de cijfers in plaats van algemene (en aantoonbare onjuiste aannames):

      • Het aantal WW’ers is in 2016 juist afgenomen van 583.700 naar 491.000 ultimo 2016 en inmiddels (augustus 2017) 362.000 (er zijn dus juist niet meer WW’ers);
      • Het aantal banen is alleen al in de periode augustus t/m oktober 2016 toegenomen met circa 13.000 per maand.

      Tegenover deze afname staan de volgende stijgingen:

      • Het aantal toegekende Ziektewetuitkeringen bedroeg in 2016: 221.600 → een stijging van 9%
      • Het aantal nieuwe arbeidsongeschiktheidsuitkeringen (WIA) bedroeg in 2016: 40.000 → een stijging van 12%

      En de volgende bedragen, omgerekend, circa 280,- euro belasting per werkende Nederlander jaar:

      • Het re-integratiebudget bedroeg in 2016 iets meer dan € 500.000.000,- → Dat is iets meer dan een half miljard euro.
      • De uitvoeringskosten bedroegen in 2016 € 1.738.000.000,- → Dat is ruim 1,7 miljard euro.

      In totaal zijn er met het relatief kleine re-integratiebudget in 2016 ook een relatief klein aantal mensen geplaatst: 17.500 Omgerekend op het budget is dat een relatief bescheiden kostenpost van € 28.571,43 per geslaagde re-integratie.

      In 2016 is het aantal banen fors toegenomen en het verzuim desondanks gelijk gebleven. Het is niet echt aannemelijk dat de infrastructuur van het verzuim bij dienstverbanders (er is dus sprake van een werkgever) dan laat zien dat het extra lange verzuim toeneemt en alle verzuimgroepen (kort, middenlang en lang) afnemen. Toch moet dat het geval zijn omdat alleen bij die groep na 2 jaar de WIA-keuring plaats vindt. En als dat het geval is, dan moet de groep lang verzuim (die moet dan in 2016 zijn afgenomen) opeens toch ergens explosief naar extra lang verzuim zijn gegroeid want anders kunnen er simpelweg niet meer mensen gekeurd worden.

      Iets minder dan de helft van alle aanvragen resulteert in een WIA-toekenning. Maar om voor de WIA gekeurd te worden moet je 2 jaar verzuimen dat betekent dat bij 50% toekenning er voor een stijging van 20% meer instroom 40% van het totale verzuim extra lang verzuim moet zijn! Dus stel dat het verzuim identiek 5% is gebleven dan is 2% van het verzuim extra lang verzuim (dus langer dan 1 jaar). Bij een gelijkblijvend verzuim sluit de stijging van 2016 dus eigenlijk een stijging in 2017 uit tenzij het extra lange verzuim dan ergens iets van 3% is en dat lijkt me echt onwaarschijnlijk. Zelfs wanneer in 2017 het verzuim zou zijn gestegen naar 6% dan nog is een infrastructuur van 50% extra lang verzuim voor heel Nederland bijna niet verdedigbaar.

      Is het dus misschien niet toch iets realistischer om de oorzaak bij de stijging van de Ziektewet te zoeken? Zoals bekend valt deze groep voor een groot gedeelte voor de uitvoering volledig onder de hoede van UWV en bij een kleine stijging van slechts 1% in die groep is de toename van WIA-toekenningen immers al 2.216 personen (dit komt aardig in de buurt van de stijging).

      Dan naar mijn eigenlijke stelling: in oktober 2017 is UWV nog steeds op zoek naar de oorzaken voor de verhoogde instroom in 2016 maar in dezelfde maand oktober 2017 weet UWV al dat ook in dit kalenderjaar de stijging weer fors zal zijn (+10%). De vraag is dus of UWV haar eigen proefwerk nakijkt. Ik geef aan dat dit qua uitvoering in zekere zin inderdaad zo is en dat het nu eenmaal zo is geregeld, maar dat het misschien een verfrissende optie is om het onderzoek door een externe en neutrale partij te laten doen.

      De vraag zal zijn hoe lang dit model (dat hoofdzakelijk wordt gefinancierd op kosten van de werkgevers) door de inmiddels redelijk verstreken houdbaarheidsdatum heen mag gaan voordat de wal het schip keert en in dat kader is het genoemde IBO-rapport erg verfrissend. Ik stel vast dat de onderbouwing van uw conclusie dat de oorzaak voor de toegenomen instroom bij de werkgevers gezocht moet worden, mede door toegenomen WW-cijfers (onjuist) en te weinig budget (valt nog wel mee misschien) verder op niet te controleren verklaringen en aannamen berust. U geeft helaas geen onderbouwd antwoord op mijn voorbeelden waarom het echt lastig te verklaren is dat de extra instroom bij de werkgevers vandaan komt wanneer de verzuimcijfers identiek zijn. Vooralsnog handhaaf ik dus mijn vraag: “Wat is er aan de hand met UWV”?

      Vriendelijke groet,
      Herwin Schrijver

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *