Dit is een oud nieuwsbericht. De inhoud kan inmiddels achterhaald zijn door recentere ontwikkelingen.
Uitgelichte opleidingen:

De haalbaarheid van duurzame inzetbaarheid

Ik las van de week in het AD (woensdag 8 februari economie pagina 18 en 19) een stukje van Han Anema, hoogleraar Verzekerings- en bedrijfsgeneeskunde: een bijzondere UWV leerstoel die door UWV is gefinancierd. Het verhaal begint met “Kankeroverlevers verliezen te vaak niet alleen hun gezondheid maar ook nog eens hun baan”. In het verslag komt een mevrouw aan het woord die op de dag voor haar ontslag de diagnose nierkanker kreeg. Ze hoorde nooit meer iets van haar werkgever, geen bloemetje, geen kaartje en ervaart dit tot op de dag van vandaag als bijzonder pijnlijk.


Ik ben blij met dergelijke verslaggeving, ook al betreft het een pijnlijk en daarom emotioneel heftig verhaal. Uiteraard heb ik alle begrip voor de standpunten van Anema en de gevoelens van de betreffende mevrouw en alle andere niet genoemde werknemers die hetzelfde is overkomen. Toch heb ik ook begrip voor de werkgever(s) en dat gaat niet over die bos bloemen en dat kaartje die ze natuurlijk hadden moeten sturen. Waarom ik ook voor de werkgevers begrip heb, zal ik proberen uit te leggen.

Waar Anema als hoogleraar Verzekerings- en bedrijfsgeneeskunde met geen woord over rept, is dat de werkgever zeer zwaar wordt gestraft wanneer een werknemer een dergelijke verschrikkelijke diagnose krijgt. Denk maar eens terug aan je jeugd, wat waren de allerergste straffen die je kon krijgen? Dat waren de straffen voor dingen waar je niks aan kon doen of nog erger; straffen voor dingen die je niet had gedaan. En dat is wat in Nederland, als enige land ter wereld, gebeurt: de werkgever wordt zwaar gestraft voor iets dat volledig buiten diens schuld en/of invloedssfeer ligt.

Herverdeling van lasten nodig

Het verslag over het onderzoek van Anema is, zonder dat hij het zo bedoelde, een prachtig bewijs waarom een nationaal project als duurzame inzetbaarheid gedoemd is te mislukken. Er wordt immers net zo weinig, ik denk zelfs minder, rekening gehouden met de werkgevers in Nederland als dat werkgevers onvoldoende rekening houden met de onfortuinlijke werknemers die door hun ziekte ook nog eens hun baan kwijt raken. Om de kans op succes te vergroten en het project duurzame inzetbaarheid levensvatbaar te maken, is een andere belichting en benadering van de werkgever nodig waarbij ook de herverdeling of nivellering van de lasten essentieel is. Wanneer we binnen de Duurzame Inzetbaarheidsvraagstukken geen oog hebben dat een werkgever alle risico’s draagt binnen de context van het dienstverband, hoe kunnen we dan bij duurzame inzetbaarheid zeggen dat de werknemer zelf in de regie staat en dat we de werknemer zelf in de activerende houding krijgen?

Voorbeeld

Per 1 januari hebben we een nieuwe collega in dienst genomen, 55+ en met een stevig cv waar het fysieke klachten betreft (FOEI Herwin! Mag jij helemaal niet weten!!!). Geen ervaring met onze tak van sport en een oude werkgever die ervaren gekwalificeerde mensen aan de kant zet om in te ruilen voor een jonger en goedkoper net-afgestudeerd exemplaar.
Stel dat morgen de ziekmelding komt. We wisten al dat … jaja, foei foei…maar goed, we wisten het wel. We weten ook dat UWV desgevraagd zegt dat we de werknemer eerst tot 1 juli in de WW hadden moeten houden om no risk te krijgen. Eh, maar ik heb per 1 januari werk dus hoe moet dat dan? Sorry, regels zijn regels en 1 juli is 1 juli. Sure en bedankt voor jullie ondersteuning aan onze poging tot het vergroten van de inzetbaarheid.

De ziekmelding dus. Waar ben ik nu als werkgever verantwoordelijk voor en welke risico’s loop ik?
– 2 jaar loon doorbetalen;
– Kosten bedrijfsarts;
– Kosten verzuimbegeleiding (bijvoorbeeld casemanager, arbeidsdeskundige)
– Kosten interventies;
– Kosten re-integratie;
– Kosten transitievergoeding;
– Jaja, de bloemen en het kaartje bij het ontslag;
– 10 jaar doorbelasting van een eventuele WGA

Positief denken, glas half vol: dus stel, onze collega meldt zich helemaal niet ziek. Dan moet ik veel tijd en energie in de begeleiding stoppen om hem op te leiden. En dat doe ik met liefde en plezier, maar eigenlijk en bezien vanuit riskmanagement Sociale Zekerheid ben ik redelijk gestoord bezig omdat ik willens en wetens een groot risico aanga. Omdat ik voor deze inzetbaarheid mijn kostbare uren misschien bij voorbaat in een bodemloze put gooi en daarmee ook andere collega’s tekort doe.

Waarom 12 jaar betalen voor iets waar je niets aan kan doen?

Dus als ik naar de positie van de werkgevers in Nederland kijk, dan vraag ik me af wanneer de media aandacht gaan besteden aan de volstrekt oneerlijke en buitenproportionele eenzijdige lastenverdeling die de overheid sinds begin jaren 90 bij werkgevers opstapelt? Waarom moet een werkgever in Nederland als het even tegenzit 12 (twaalf) jaar betalen voor iets waar hij niets aan kan doen? In het stukje van Anema staat dat er jaarlijks een kleine 40.000 werknemers kanker krijgen. In het 2e verzuimjaar betalen de werkgevers nog het loon voor de meldingen van het jaar daarvoor en de meldingen van dit jaar, dat is in jaar 2 dus 80.000 jaarlonen. Daar komt jaarlijks bij dat circa 3.500 van deze werknemers een WGA-toekenning krijgt die aan hun (ex)werkgever wordt doorbelast.

Wat is nu de samenhang tussen duurzame inzetbaarheid en genoemde buitenproportionele en eenzijdige lastenverdeling? Dat ook waar het de duurzame inzetbaarheid betreft, de liefde van 1 kant komt; de overheid wil iets en de werkgever moet zich inspannen, de energie erin steken, de rekeningen betalen EN is de trotse eigenaar van alle risico’s en kosten die ik geschetst heb. Voorwaar, ik zie alle ingrediënten voor een buitengewoon kansrijk en geslaagd project 😉

En voor het geval iemand denkt, maar jij krijgt toch een fiscaal voordeel voor die werknemer? Klopt, voor onze nieuwe collega betaal ik als werkgever circa van € 7.000,- minder aan werkgeverslasten. Dat is een typisch Nederlandse truc die een sigaar uit eigen doos heet en alleen al voor de kosten van het leertraject niet toereikend is, laat staan dekkend is voor alle andere inspanningen en risico’s. Begrijpen we het probleem? Andere werkgevers zullen mogelijk meer risicomijdend zijn.

Ter afsluiting een klein vraagje:

Hoeveel werkgevers krijgen in Nederland een bloemetje en kaartje van hun werknemer waarop staat: bedankt dat je me de afgelopen 2 jaar mijn loon hebt doorbetaald, terwijl je er niets aan kon doen!

4 Reacties

  1. Jammer Herwin,

    het artikel gaat eigenlijk nergens over waar Duurzame Inzetbaarheid echt over gaat. De conclusie is dan (in mijn ogen) ook niet correct, niet onderbouwd en te voorbarig. Het is ook geenszins een “project”, maar een voor de toekomst hele noodzakelijke visie welke vanuit bedrijfscontinuiteit en bedrijfskundig oogpunt onmisbaar is.

    Hoop dat in deze blog ook een tegengeluid welkom is.

    DI zou gezien juist jou zijde van de werkgever juist meer op waarde geschat mogen worden. Het gaat namelijk juist niet over het overnemen van de eigen verantwoordelijkheid van de werknemer. Ja, de werkgever heeft een faciliterende en ondersteunende rol. Maar DI is vooral van de werknemer zelf. Het is niet aan “de baas” om dit op te lossen. Maar zaak om de werknemer op de juiste wijze in een activerende houding te krijgen. Daar hebben we zelfs bij verzuimvraagstukken baat bij.

    DI ingezet op de juiste wijze is bedrijfseconomisch zeer verantwoord. Met een totale aanpak op mobiliteit, flexibiliteit , vitaliteit, cultuur en leiderschap zetten steeds meer werkgevers waardevolle stappen. Stijging van bevlogenheid, productiviteit en klanttevredenheid. Maar minder arbeidsongevallen, stijging van inzetbaarheid (minder verzuim) en daling kwaliteitsverlies zijn hele welkome opbrengsten van DI.

    Het gaat niet om verzuim, dat is slechts voornamelijk een uiting en gevolg van cultuur. Ook gaat het lang niet altijd om direct geld uitgeven, maar gericht en met elkaar (werknemer EN werkgever) slimme dingen doen om zingevend en met geluk werk te vervullen. En dat met een toekomstgerichte blik op continu wijzigende omgeving, functie-eisen, processen en ontwikkelende persoonlijke wensen en competenties van de medewerker.

    Wens werkgevers een uitermate succesvol DI beleid toe!

  2. Dank je wel Frank voor je reactie. Je stuk klopt helemaal vanuit de visie van duurzame inzetbaarheid. En zeker ook het idealistische model waar naartoe gewerkt wordt. En natuurlijk is DI nodig, de noodzaak is helder.
    Ik zag je reactie op de blog staan en werd getriggerd omdat de invalshoeken verschillend zijn want risico en verantwoordelijkheid lopen hier in de reacties door elkaar heen. Je geeft de visie van duurzame inzetbaarheid weer waarbij zeker de werknemer in de regie zou moeten staan. We zijn erg met duurzame inzetbaarheid bezig samen met een lector omdat we aan het nadenken zijn over een specialisatie bijscholing.

    Het financiele risico binnen ons huidige sociale stelsel is te eenzijdig bij de werkgever neergelegd. Daardoor loopt de
    arbeidsmarkt voor de ouderen nu al vast.

    Wanneer we binnen de Duurzame Inzetbaarheidsvraagstukken geen oog hebben dat een werkgever alle risico’s draagt binnen de context van het dienstverband, hoe kunnen we dan bij duurzame inzetbaarheid zeggen dat de werknemer zelf in de regie staat en dat we de werknemer zelf in de activerende houding krijgen?

    Dus Herwin heeft vanuit het risicotechnische deel de link naar duurzame inzetbaarheid gelegd. Daarmee wordt niet aangegeven dat alles wat jij zo mooi beschrijft (mooie tekst namelijk over duurzame inzetbaarheid) niet waar zou zijn maar ook niet dat zijn visie hierop de eenzijdige belichting vanuit de zielige werknemer en oh oh wat erg van die werkgevers .. waarom doen werkgevers zo? want natuurlijk had de werkgever dat bloemetje moeten sturen en aandacht moeten geven .. maar kern vraag is waarom eindigt de arbeidsovereenkomst .. en nu nog erger waarom krijgt ze geen nieuwe kans? Zonder no-risk zou ik haar ook niet durven aannemen. Hier ligt dus een veel meer fundamentele discussie achter die nu binnen het idealitische deel van duurzame inzetbaarheid niet meegenomen wordt. Is de link nu meer helder? Ook Jurriaan Penders gaat op het congres van 11 april a.s. beide invalshoeken meenemen … we moeten oog hebben voor de achterliggende problematiek maar dat we iemand die al 40 jaar hetzelfde werk heeft gedaan en verder weinig op andere gebieden is opgeleid niet meer in een activerende rol krijgen om nog een complete carriere slag te maken .. we moeten naar de toekomst dit voorkomen en hier veel sneller werk van maken,. ik ben derhalve groot voorstander van veel meer aandacht voor DI .. sterker nog we zijn al ver met de specialisatie bijscholing … hoe en wat zal nog wel tijd nodig hebben maar oog voor de bredere problematiek is zeker nodig.

  3. Uiteraard snap ik jouw visie maar de wrange conclusie die ik hieruit kan trekken, is dat ondergetekende:

    – 52 jaar oud
    – (onterecht) ontslagen bij haar voormalige werkgever na een 30-jarig dienstverband
    – momenteel herstellende van borstkanker (een diagnose die is gesteld na mijn ontslag dus de werkgever blijft buiten schot}

    weinig kansen maakt op de arbeidsmarkt.

    Bedankt voor dit verhelderende inzicht.

    1. Geachte mevrouw Vos-Feenstra,
      Deze mail lezende kan ik me voorstellen dat dit alles wrang, wreed en zuur aanvoelt. Uw andere mail gaat over een uitnodiging voor een gesprek om samen eens over de onderwerpen verzuim en arbodiensten. U vraagt mij of ik hiervoor opensta en bij deze doe ik u daarom het volgende voorstel. Graag ga ik met u in gesprek maar niet over de onderwerpen verzuim en arbodienstverlening. Wanneer uw gezondheid het toelaat wil ik met u in gesprek gaan om te onderzoeken of er voor u mogelijkheden zijn om via ons vakgebied met behulp van scholing door CS-opleidingen uw kansen op de arbeidsmarkt te vergroten. Wanneer u in uzelf wilt investeren en de energie kunt opbrengen stel ik voor dat ook CS Opleidingen investeert. Zullen we samen in gesprek gaan om te zien of we de teleurstellingen uit het verleden kunnen ombuigen naar nieuwe kansen voor uw toekomst? Mij lijkt het een geweldig mooie uitdaging, ik hoor graag van u, Hartelijke groet, Herwin Schrijver

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *