Dit is een oud nieuwsbericht. De inhoud kan inmiddels achterhaald zijn door recentere ontwikkelingen.
Uitgelichte opleidingen:

Het grote verzuimspel, de overheid en de preventie-mythe

Preventie en alles wat daarbij hoort is hot, maar in Den Haag is preventie ook vanwege andere belangen een groot goed en ieder ‘succesverhaal’ wordt breed uitgemeten. In dit geval de aanpak van de werkstress bij ABNAMRO en een prachtig onderzoek van een universiteit waarmee 35% minder verzuim wordt aangetoond. Dames en heren, het is feest!


De geïnteresseerde lezer geef ik de link om dit mooie verhaal te lezen: http://www.inspectieszw.nl/onderwerpen/arbeidsomstandigheden/psychosociale_belasting/ABN-AMRO-maakt-werkstress-bespreekbaar.aspx

Voor de lezers die blijven beschrijf ik vanuit een andere invalshoek dit brede en boeiende aandachtsgebied; die van de achterliggende belangen van verzuim en arbeidsongeschiktheid. Voor de nieuwe lezers: het geven van voorbeelden is geen verkapte (politieke) boodschap met achterliggende bedoeling of een goed/fout-kwestie.

Verschillende aanvliegroutes voor lastige problemen

Om te komen bij de titel van dit stukje is het van belang om een aantal aanvliegroutes voor de aanpak van een lastig politiek dossier beter te herkennen. Een kleine en willekeurige greep uit de mogelijke instrumenten die hiervoor kunnen worden gebruikt. Daarbij is het belangrijk om te begrijpen dat de factor tijd tegenwoordig (met alle social media) nog meer dan vroeger een essentiële factor is. Het organiseren van ‘tijd’ kan op veel manieren dus laten we eens naar wat voorbeelden kijken.

Mogelijkheid 1. Geef vanuit de menselijke reactie aan dat een politieke reactie nu niet mogelijk is en stel daarom een onderzoek in.

Toen er 2 jaar geleden een vliegtuig naar beneden werd geschoten, moest de onderste steen boven komen. Er werd een enorm onderzoek ingesteld en alle diplomatieke middelen zouden maximaal zonder aarzelen worden ingezet om de waarheid boven tafel te krijgen. De daders zouden hoe dan ook gestraft moeten worden. Nu inmiddels 2 jaar later is er over de eventuele daders in officiële zin nog steeds niets bekend, laat staan dat ze gestraft zijn.

Mogelijkheid 2. Onderstreep de complexheid: dit maakt het reageren op korte termijn ongewenst en moeilijk.

De overheid sluit in Europees verband een verdrag dat vervolgens op 6 april 2016 met een referendum wordt afgeschoten. Voordat er politiek kan worden gereageerd moet eerst de uitslag van een Engels referendum ruim 2 maanden later in juni 2016 worden afgewacht en daarna moet het vanwege de complexiteit over de zomer richting september 2016 worden heen getild. Na verstrijken van de eerste maanden ontstaat de suggestie dat er sprake zou zijn van complexiteit bij de eventuele wijzigingen in het verdrag, terwijl het referendum duidelijk was: geen verdrag.

Mogelijkheid 3: Bevestig alles en onderken het enorme belang van een adequate oplossing.

Al jarenlang zijn de hoofdpijndossiers Zorgkosten en Pensioenen een algemeen bekend probleem. Ongeveer iedere politieke kleur beaamt bijvoorbeeld al meer dan 20 jaar dat er geen rem op de ontwikkeling van de kosten in de Zorg zit. Behalve de introductie van de Zorgpolis, bijbehorende premieverhogingen en uitholling van de vergoedingen is er niet veel gebeurd. Bij de pensioenen is het nog eenzijdiger; geen inhoudelijke oplossingen maar steeds later met pensioen (dus langer betalen) en een steeds smallere pensioenbasis.

Mogelijkheid 4. Ontken het probleem door eigen oorzaken en oplossingen belangrijk te maken.

Nederlandse werkgevers betalen sinds begin jaren 90 toenemend de lasten voor verzuim en arbeidsongeschiktheid. Daarbij worden ze met nieuwe spelregels in het kader van de privacy toenemend gehinderd in de claimbeoordeling. Vanuit de overheid worden echter onderwerpen als preventie en de aanpak van werkstress, pesten op het werk en de inzet van vitaliteit en duurzame inzetbaarheid als een oplossing voor deze problemen ingebracht. Vergelijk het met de brandweer die probeert een enorme uitslaande brand te blussen door er sprinklers op te gooien.

Wat is dan het (achterliggende) belang van tijd kopen en/of problemen ontkennen?

De wereld van verzuim en arbeidsongeschiktheid is in Nederland big business voor dienstverleners maar vooral voor de overheid. De rekening voor verzuim en arbeidsongeschiktheid bedraagt omgerekend ergens tussen rond de 2,5 miljard euro per maand. Dat deze rekening bijna volledig bij de werkgever wordt gelegd, krijgt weinig aandacht en komt daardoor slechts moeizaam in beeld. Als enig land in Europa betalen werknemers in Nederland overigens hoegenaamd niets, terwijl slechts circa 30% van het verzuim werk gerelateerd is. Voor degenen die graag veel nullen willen zien; de berekening staat onder de column*.

Verschuiving van lasten zou fors begrotingstekort geven

Het grote verzuimspel is ook nodig omdat het aanpassen van de wetgeving, om zo werknemers mee te laten betalen voor bijvoorbeeld het risque social, gelijk staat aan politieke zelfmoord. Lastig dossier dus, zeker als we weten dat een verschuiving van de lasten van bijvoorbeeld slechts 10% , links- of rechtsom (;-), jaarlijks een financierings- en dus begrotingstekort van circa 3 miljard euro betekent. Ligt daar misschien de reden voor de strategische keuze van de overheid om steeds meer aandoeningen en containerbegrippen zoals Burn Out en Werkstress op grond van politieke marketing en allerlei bedachte constructies als beroepsziekten te definiëren? Dat geeft dan immers wel het voordeel dat in Nederland een situatie wordt gecreëerd waardoor het lijkt dat bijvoorbeeld 60% van het verzuim werk gerelateerd is. Daarmee zou het in de toekomst niet alleen makkelijker zijn om de eenzijdige doorbelasting van kosten te verantwoorden, maar het kan eventueel ook als een kapstok dienen om (een deel van het) resterende risque social bij werknemers onder te brengen. Ongeacht de politieke kleur ligt er jaarlijks wel een stevig financieel probleem van meer dan 30 miljard euro.

Rekeningen alleen nog door experts te controleren

Hoewel je anders zou denken, is het niet zo dat er binnen bedrijven en organisaties niet over het prijskaartje wordt gesproken, maar de uitvoering en de financiering van de wetgeving zijn dermate ingewikkeld dat nu nog steeds meer dan 75% van de mensen bij bedrijven en organisaties denkt (of wil denken) dat er na 2 jaar geen kosten meer zijn. Een extra reden is dat het notaverkeer met de wijze van toerekening nog complexer is en dat er een vorm van uitgestelde betaling (T-2) is ingebouwd: een organisaties merkt dus pas jaren later wat de kosten zijn. Daarnaast zijn de rekeningen vanwege de wijze van factureren (een procentuele premie over de loonsom op basis van een complexe formule zonder specificatie vooraf) en de genoemde nieuwe privacy-spelregels alleen nog door experts te controleren.

Ondanks dat het om miljarden euro’s per jaar gaat durf ik de stelling wel aan dat minder dan 25% van de leden van zowel de Eerste als de Tweede Kamer maar ook van de accountants in ons land in staat zijn om gedifferentieerde premies en toerekeningen op juistheid te toetsen. Helaas werkt dit gemis aan inzicht extra complicaties in de hand wanneer er dan ook nog eens extra belemmerende regelgeving niet wordt herkend en dus wordt geïntroduceerd.

Kwestie van preventie en spreekuren op het juiste moment?

Vraagje; wat is de huidige premie voor de WGA-gedifferentieerde premie voor uw organisatie? En de toekomstige WGA-vast en WGA-flex gedifferentieerde premie? Weet u het niet? Niet erg, dan een andere vraag; waar staan de kosten van uw organisatie voor verzuim, BeZaVa, WGA en toekomstige voorzieningen voor de re-integratie in de financiële jaarstukken? Gokje van mijn kant: waarschijnlijk nergens.

Geeft niks, want volgens de overheid en veel aanbieders is het allemaal een kwestie van goede scheut preventie, een flinke toef open spreekuren in een bedje van vitaliteit die we precies op het juiste moment, dat van de ziekmelding, moeten aanbieden. Wat dan het juiste moment is kunnen we tegenwoordig gelukkig ook met behulp van digitale vragenlijsten op basis van een algoritme voorspellen. Uit onderzoek van dezelfde universiteit blijkt dat er zelfs 35% minder verzuim is ten opzichte van groepen die geen extra hulp kregen aangeboden. De extra hulp bestaat onder meer uit het verhogen van de opkomst bij extra open spreekuren, cultuurverandering, aanpak van werkstress en vitaal leven. Een welhaast ongekende opluchting maakt zich van mij meester; gelukkig maar dat het allemaal veel makkelijker is dan we denken. Of toch niet?

Kun je met een algoritme berekenen wie zich wanneer ziekmeldt?

Een algoritme is overigens een oplossingsmethode die is opgebouwd uit een vaste rij elementaire rekenstappen die zeker tot het goede antwoord voert. Ik probeer me voor te stellen hoe mooi het zou zijn als we kunnen berekenen wie zich wanneer met een verkoudheidje een week ziek meldt en wie met een longontsteking gewoon blijft doorwerken. Is er ook nog een algoritme om te berekenen wie zich wanneer met een griepje gaat ziekmelden en dan uiteindelijk 2 jaar later 80-100% WGA krijgt toegekend?

Gelukkig zijn we bij VeReFi druk bezig met een andere manier om een effectief verzuimbeleid op te zetten: de VeReFi Verzuim Balans. Met behulp van een digitale vragenlijst en een actuarieel onderbouwd risicomodel kun je binnen een (jouw) organisatie en onderdelen daarvan globaal inzichtelijk maken hoe groot het verschil is tussen denken en doen waar het verzuim, arbeidsongeschiktheid en regelgeving betreft. Zulke verschillen ontstaan vooral daar waar gedacht wordt dat problemen met schijnoplossingen adequaat kunnen worden aangepakt. De VeReFi Verzuim Balans laat dus zien op welke punten een goed overleg nodig is en is de basis voor een objectief meetinstrument dat bepaalt wanneer een verzuimdossier overgedragen moet worden aan een professional.

En de overheid? Voor de overheid zijn schijnoplossingen prima zolang de werkgevers de nota iedere maand maar betalen. Verder moeten we (in Den Haag) nog wel even iets gaan regelen dat die 1 miljoen zzp’ers op de een of andere manier wel iets gaan betalen, want anders missen we iedere maand de werkgeverslasten. Misschien is het een idee dat er een stevige werkgroep met vertegenwoordigers uit verschillende departementen wordt georganiseerd zodat er een breed gedragen advies uitkomt. Laten we gaan onderzoeken of we ze niet ergens voor in bescherming moeten nemen en daar een leuke premie voor regelen? Misschien iets voor arbeidsongeschiktheid, want ze verzekeren zich niet en dan gelijk een kleine opslagpremie voor vitaliteit en duurzame inzetbaarheid erin? Moeten we echt doen, want ze weten niet half wat voor risico’s ze allemaal niet lopen nu ze geen werkgever meer hebben. Een klein bedrag van € 250,- per zzp’er per maand levert al gauw iets van 3 miljard per jaar op. Het is niet veel maar alle kleine beetjes helpen.

***Hoe te komen tot 2,5 miljard euro per maand?
Stel dat er dit jaar in ons land 328 miljard wordt verloond (2013 was 323 miljard). Het verzuim is in minder dan 2 jaar van 3,9% naar 5,3% gestegen en alleen al de Zorg laat in het eerste kwartaal 2016 een verschil van ruim 1,5% zien, dus bijna 7%! Het kostenplaatje bedraagt dan afgerond circa € 17.500.000.000,- : 12 = € 1.458.333.333,-. De officiële rekensom laat ik graag aan actuarissen over, maar doe daar dan nog eens globaal € 1.000.000.000,- per maand bij voor de kosten van arbeidsongeschiktheid (WGA, ZW etc.) en de 2,5 miljard per maand komt in beeld. Wat ik voor het gemak buiten beschouwing laat is dat er veel (overheids)instanties zijn die het 2e jaar verzuim niet meetellen om een lager percentage te showen en 3 jaar het loon doorbetalen. Deze kosten zitten NIET in de genoemde 5,3% verzuim! Wanneer we alle elementen wegen, dus ook uitvoerings- en vervangingskosten etc. dan denk ik dat we in Nederland al richting de 15% kosten koersen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *