Dit is een oud nieuwsbericht. De inhoud kan inmiddels achterhaald zijn door recentere ontwikkelingen.
Uitgelichte opleidingen:

Ambsthalve no-risk zou rechtsvaardigheidsgevoel werkgever kunnen herstellen

Gastblog: door Lex van den Heuvel van L-expert

Werkgevers hebben moeite met de 12 jaar risico (2 jaar loon of ZW en 10 jaar WGA-toerekening) die zij lopen voor een zieke (ex-)werknemer. Geen land ter wereld rekent een ziekte zo lang door aan een werkgever. Terwijl deze ziekte zelden de schuld van de werkgever is. En het draagvlak voor zo’n lange straf wordt alleen maar smaller, wanneer je ziet hoe weinig rechten werkgevers eigenlijk hebben op dit precaire vlak van ziekte. Zo is er de AP die niet wil dat een werkgever ook maar het geringste mag weten over de (on)mogelijkheden van zijn werknemer. Maar ook de vreemde gang van zaken rond de no-riskstatus helpt niet bepaald.

UWV weet dat werknemer no-riskstatus heeft

Zo is er UWV dat niet aan een werkgever doorgeeft dat een werknemer een no-riskstatus heeft, al weet UWV dat wel bij de ziekmelding. En als een werkgever daar later achter komt, zegt UWV simpelweg dat hij daar nu geen beroep meer op kan doen, want hij heeft destijds geen no-risk ZW geclaimd. Logisch, want dat wist hij immers niet, anders dan UWV. Dus dat UWV willens en wetens informatie voor jou achterhoudt, wordt jou als werkgever ook nog eens op die manier tegengeworpen. Gelukkig heeft de rechter dáár onlangs een stokje voor gestoken en aangegeven dat het criterium is of je recht had op no-risk en niet of de uitkering is aangevraagd.

Dan heb je nog de situatie dat iemand in dienst wordt genomen die eigenlijk al per de eerste dag ongeschikt was voor die arbeid en die dan ook al die dag of snel daarna ziek uitvalt. In het arbeidsrecht mag je een werknemer op staande voet ontslaan, wanneer deze een gebrek verzweeg waarvan hij had moeten begrijpen dat dit hem voor deze functie ongeschikt maakte (HR 203-1981, Wijnals-NDM).

Ook kun je bij ziekte een loonstop instellen als een werknemer relevante informatie verzweeg bij zijn aanstellingskeuring. Rechtbank Rotterdam heeft dat ruimer toegepast en dit principe ook van toepassing verklaard op de werknemer die geen keuring had gehad, maar een wezenlijk gebrek voor de werkgever verzweeg (RB Rotterdam, 1-4-1999, JAR 1999/99).

Het Hof Amsterdam geeft dan verder aan dat een werknemer verplicht is de WIA (no-risk) status aan te geven (GHOFAMS:2017:2565).

Kortom, in het arbeidsrecht kun je je als werkgever enigszins verweren tegen dit onrecht.

Werkgever kan vaak niet weten of werknemer no-risk heeft

En in de Ziektewet had je tot 2013 (dus tot het moment dat UWV feitelijk zijn monopoliepositie kwijt was op uitvoering van de ZW) een artikel 44, dat inhield dat iemand die op de eerste dag van de arbeidsovereenkomst reeds arbeidsongeschikt was, niet verzekerd was voor de ZW. Dat is opeens toevallig afgeschaft. Ik weet uit ervaring dat juist uitzendbureaus hier veel last van hebben. Mensen die (vaak door UWV) hersteld worden verklaard, moeten zich bij een uitzendbureau inschrijven, maar zijn vaak nog steeds arbeidsongeschikt. Zij vallen snel uit en komen dan mogelijk 12 jaar voor rekening en risico van dat uitzendbureau. Dát is heel onrechtvaardig.

Het gevolg is dat zo iemand bij een uitzendbureau ziek uit dienst gaat, omdat bij een uitzendkracht ziek het einde van de arbeidsovereenkomst betekent. Was hij in dienst van een gewone werkgever, dan wordt de werknemer in de proeftijd ontslagen. Dat is dan per definitie binnen 2 maanden vanaf het begin van het dienstverband, dus een werknemer heeft nog niet aan hoeven geven of hij een no-riskstatus heeft als hem dat gevraagd werd. Een werkgever weet dus vaak niet óf hij recht op no-riskpolis heeft. En dan volgt vanzelf de rekening: onwetendheid wordt bestraft!

Ministerie krijgt geld dat bedoeld was voor werkgevers

Voor zover ik weet, worden no-risk ZW- en WGA-uitkeringen betaald uit (de basispremie van) het AOF. Als je dan artikel 5:36 en 5:37 leest van de regeling wfsv, dan schat UWV die lasten in jaar t-1 in voor het jaar t. Het Ministerie betaalt dat bedrag in jaar t zelf als voorschot aan UWV en wat daarvan niet gebruikt wordt, wordt in jaar t+1 weer terugbetaald aan het Ministerie. Hoe schat UWV de te maken kosten in voor no-riskuitkeringen? Uit ervaringscijfers blijkt dat 1 op de 6 mensen een agh/sfb status heeft.
Dus UWV kan -denk ik dan- inschatten hoeveel mensen dat betreft en wat daarvan gemiddeld de verzuimduur en het uitkeringsbedrag is. Dan moet UWV eigenlijk in jaar t+1 d ook weten dat een (groot?) aantal werkgevers GEEN gebruik heeft gemaakt van die mogelijkheid: onbekend maakt ongebruikt!
Dus wanneer UWV in t+1 geld terugstort, dan weet zij dat dit geld was dat eigenlijk bedoeld was voor die werkgevers. Daarmee wordt het Ministerie ongerechtvaardigd verrijkt en de betrokken onwetende werkgevers ongerechtvaardigd verarmd. Dit is -als ik het goed zie- best wel onrechtmatig, maar zeker onredelijk te noemen.

En dit alles gaat leiden tot steeds angstigere werkgevers die, bang voor dit zieke mechanisme, liever geen mensen meer aannemen en bijvoorbeeld vluchten in payrolling etc. De no-riskers zullen dus bij sollicitatie nog angstiger worden dit te vermelden en zo gaat het van kwaad tot erger. En dan te bedenken dat bij de evaluatie van de no-riskpolis in 2003 nog werd opgemerkt dat dit nu eindelijk eens een instrument was dat leek te werken om werkgevers over de streep te trekken.

Laat UWV ambtshalve no-risk toekennen

De oplossing is dus dat UWV ambtshalve (zoals ooit ook in een TICA of LISV richtlijn was genoemd) een no-risk gaat toekennen. Dan blijft het doorberekeningsmechanisme van 12 jaar schadelast voor de overige werknemers nog steeds in stand, wat ook nog moeilijk te verteren is, maar dan is de gemeenste angel er al wel uitgehaald. Dat zou het draagvlak en rechtvaardigheidsgevoel bij werkgevers weer enigszins kunnen herstellen. Immers, al had je niet de no-riskstatus bij indiensttreding, als je een dusdanige beperking had die maakt dat je al ziek in dienst komt, mag dát niet 12 jaar aan een werkgever als boete worden toegerekend.

12 jaar is buiten proporties

Ook is er geen proportionaliteit tussen het toevallige feit dat iemand ziek wordt bij een werkgever, en de 12 jaren dat deze daarvoor als het ware moet boeten. In de meeste gevallen kan een werkgever daar niets aan doen. Al ziet de regering dit toerekenstelsel niet als criminal charge, het wordt wel degelijk door werkgevers zo ervaren.

Wanneer de ziekte echt in de beroepssfeer ligt, zou dit 12 jaar toerekenen nog wel acceptabel zijn, maar wij kennen dat criterium helaas niet. Wij gooien beroeps- en privérisico op één hoop. Hoe dan ook, die 12 jaar is erg lang, zeker wanneer een dienstverband vaak (veel) korter duurde dan die 12 jaar. Bovendien: in de 10 jaar WGA-toerekening gebeurt er in praktijk vaak weinig aan herbeoordelingen door UWV, simpelweg omdat zij niet genoeg mensen hebben. En de doorrekening loopt dan maar door. Ook iets wat in strijd is met de bedoeling van de activerende doelstelling die de WGA had bij invoering.

Ongelijkheid tussen ex-WAO en ex-WIA

Mensen zitten onnodig (lang) thuis. Zeker nu de economie aantrekt, zijn veel van deze mensen niet kansloos; soms ontbreekt alleen een stukje scholing. Dat (her)scholen zou een rol kunnen zijn voor UWV of desnoods een andere partij. Blijkt bij een herkeuring dat mensen weer kunnen werken, help ze dan ook om werk te vinden. Dat voorkomt ook voor hun een inkomensval.
Nog een ongelijkheid: wanneer iemand uit de WIA valt, heeft hij ook geen no-riskstatus meer; dit betekent een groter risico bij een nieuwe werkgever in de huidige manier van toerekening. De ex-WAO’er houdt nog wel 5 jaar na einde WAO die no-riskstatus. Maak ook deze ongelijkheid ongedaan, zou ik zeggen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *