Uitgelichte opleidingen:

1,2 miljoen mensen die niet bestaan

Onze minister van Sociale Zaken gaf afgelopen maand een toelichting op zijn visie op de arbeidsmarkt tijdens LabourLawLands. Een mooi podium om wat toekomstplannen te ontvouwen en vol vuur vertelde hij wat hij tijdens een werkbezoek in het Westland had meegemaakt:
Het echte verschil is niet met het blote oog te zien. Ik heb me er zelf over verbaasd, tijdens mijn bezoek samen met de Inspectie SZW, aan een glastuinbouwbedrijf in het Westland. Daar stonden ze namelijk. Tomatenplukkers, wel meer dan drie. Ze beginnen hun werk op hetzelfde tijdstip, eten tegelijk hun broodje en gaan ook samen weer huiswaarts. En aan het einde van de dag hebben ze ongeveer hetzelfde aantal tomaten geplukt. Maar toch hebben ze een ander ‘label’. ZZP’er. Uitzendkracht. Werknemer.”  


Daarna komt er een rijtje beroepen; schilder, ICT’er en maaltijdbezorger: de een verdient een minimumloon, de ander een ton, maar ze zijn allemaal ZZP’er. Verderop een cameraman die als ZZP’er te duur is omdat hij zich niet verzekert tegen arbeidsongeschiktheid.

Vervolgens:

Steeds minder mensen passen zo niet meer in ons systeem, of eigenlijk: ons systeem past veel werkenden niet meer. De oorzaak is niet makkelijk aan te wijzen. Net zo min als dat de ZZP’er niet bestaat, bestaat dé trend van de ZZP’er ook niet. Globalisering, robotisering, individualisering, vergrijzing. Grijsgedraaide woorden, zó vaak zijn ze gebruikt. Onder deze containerbegrippen zitten veel factoren die de arbeidsmarkt enorm ingewikkeld voor ons maken.”

Dé ZZP’er bestaat niet?

De verleiding is groot om mee te stromen in de polderwoorden van onze minister en uit te komen bij de ‘redding van de arbeidsmarkt met minimumlonen, verplichte verzekeringen en andere politiek en (vooral!) financieel belangrijke punten. Maar laten we eens kijken naar de tomatenplukkers van Koolmees. Hij ziet drie mensen met verschillende type arbeidscontracten hetzelfde werk doen en dat kan niet. Nou dat is komisch: hoewel de realiteit zo blijkt te zijn en het zo is, kan dat niet. Waarom kan het niet? Omdat het niet past? Omdat het ongelijk en dus oneerlijk is? Of omdat het politiek onwenselijk is? Of omdat ons systeem veel werkenden inderdaad niet meer past (en omdat ons systeem veel werkgevers niet meer past)?

Zelf denk ik dat veel werkenden ons systeem inderdaad niet meer past en als dat zo blijkt te zijn, dan is er iets bijzonders aan het gebeuren: dan bestaat dé ZZP’er dus wel! Niet zozeer vanuit de vertrekpunten die bijvoorbeeld de media belichten; gedwongen door werkloosheid, geen alternatief, niet verzekerd, werken tegen hongerlonen. En zeker niet vanuit het vertrekpunt dat de minister schetst met de tomatenplukkers: de arbeid (functie).

De functie centraal

Onze minister doet wat veel ‘specialisten’, technocraten en professionals binnen organisaties doen; zij plaatsen de functie centraal wanneer het om arbeid gaat. En vanuit dat perspectief verklaar en begrijp ik zijn verbazing bij de tomatenplukkers: ze hebben allemaal dezelfde functie en ze hebben toch een ander ‘label’. Daar komt bij dat er bij arbeid ook een financieel belang is, dat vooral voor de overheid het meest interessant is wanneer de functie ouderwets is gekoppeld aan een dienstverband, het liefst voor onbepaalde tijd. Het is niet zozeer de arbeidsmarkt die ontzettend gecompliceerd is, maar veel eerder het oerwoud aan wetgeving waarmee de Overheid de rekening vooral bij de Nederlandse werkgever legt.

De werknemer centraal

Maar wat nu wanneer niet de functie leidend is maar het werkplezier van de werknemer? Toevallig heb ik deze maand zin om tomaten te plukken en dan ga ik daarna lekker een lang weekend vissen in Denemarken. Aansluitend zie ik wel verder wat ik dan ga doen, misschien wel appels plukken; het belooft een mooie nazomer te worden, lekker buiten, heerlijk de zon in het gezicht. Ik heb m’n eigen netwerk en mijn administratie verzorg ik zelf. Samen met meer dan 1 miljoen anderswerkenden hebben we ons eigen systeem dat prima bij ons past en dat maakt niet alleen dat dé ZZP’er dus wel bestaat, maar ook bestaansrecht heeft! Dat verklaart ook meteen waarom veel van deze 1,2 miljoen mensen in de tijd van arbeidskrapte niet zonder fijnstof met 200 kilometer per uur toch weer ergens in vaste dienst willen treden. Dat doen ze niet omdat ze eigen keuzes willen maken, zelf willen bepalen waar ze wanneer en voor wie werken en welke beloning ze daarbij in gedachten hebben.

Verzekeraars, banken en andere dienstverleners vinden een steeds betere aansluiting op specifieke wensen van de ZZP’er voor wie niet de standaard van méér en groter per definitie leidend is. Zaken als werkplezier, diversiteit, kwaliteit van leven, indeling van werk en eigen tijd worden en zijn toenemend bepalend voor de werkkeuzes die gemaakt worden.

Het echte probleem

Zou de minister nou echt blij worden wanneer er een soort wie van de drie ontstaat? Wil de echte tomatenplukker opstaan? En dat is dan uiteraard de tomatenplukker met het vaste dienstverband waarvoor de werkgever de sociale lasten afdraagt: jaja, dan tackelen we meteen de gemiste belastinginkomsten bij de niet bestaande en vermaledijde ZZP’er. Misschien wel, maar veel belangrijker is de eigen keuzevrijheid van de werknemer.

Met de nieuwe plannen in het verschiet lopen werkenden het risico vanuit Den Haag weer in het ‘harnas van 9 tot 5’ (exclusief filerijden) te worden geperst en het is (gelukkig) maar zeer de vraag of dit nog gaat lukken. Het echte probleem is dat vooral de overheid de aansluiting mist en met name vanwege de schatkist koste wat het kost de oude arbeidsmarkt zoveel als mogelijk intact wil houden.

Brug naar de register casemanager

Daar waar bij een werknemer de match arbeid en gezondheid niet optimaal is en er zelfs sprake is van verzuim, is de register casemanagers als professioneel begeleider op basis van kennis en vaardigheden, inmiddels niet meer weg te denken. Stel dat deze werknemer die verzuimt en door jou wordt begeleid een tomatenplukker in vaste dienst is. Het is zeker niet ondenkbaar dat de werknemer heel erg blij wordt wanneer jij juist dat gesprek aangaat waaruit blijkt dat het niet het werk is en niet de werkgever is waardoor de mismatch ontstaat. Het probleem blijkt de knevel, de dwangbuis van het vaste arbeidscontract die al het werkplezier heeft doen verdwijnen. En na bijna 1 jaar verzuim hebben we er dankzij jouw gesprekken een ZZP’er bij die helemaal happy bij z’n oude baas fijn tomaten aan het plukken is. En wat denk je? Amper 1 week later komt er een minister met de arbeidsinspectie op bezoek. In de middag, lekker thuis in de tuin onder het genot van een heerlijke kom tomatensoep zegt hij tegen z’n vrouw: “Schat? Die minister was helemaal verbaasd en zei dat hij er niets van begreep. Nou schat, dat begrijp ik héél goed dat hij er niets van begrijpt! Heb je nog een kommetje soep voor me voordat we straks naar de kleinkinderen gaan? De soep is weer super lekker lief, hmmmmm”.

Bedankt voor je tijd en een fijne dag/avond,

Groet Herwin.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *