Ontdekken + omdenken = ontdenken?

Het is volop lente, de zonnepanelen loeien kilowatts op het dak van de school en op 19 mei liggen ze er alle 104 precies een jaar op. Ik ben benieuwd of we de 2,5 megawatt halen. Ook wel leuk: sinds we vorig jaar met onze poging om groen les te kunnen geven zijn gestart, is ons energieverbruik opeens met meer dan 40% gestegen. Vroeger was het verbruik 2.400 kilowatt per jaar, nu is het opeens 3.600 kilowatt? Navraag levert bij zowel leverancier als netwerkbeheerder een prachtig antwoord op: dat komt door het verbruik voor de (slimme) meter. Op die manier is bijna niet te controleren hoeveel energie we nu eigenlijk zelf verbruiken of juist door de ‘slimme meter’ weg lekt bij het schooltje. Humor. En er komt nog een iets vermakelijks onze kant op, want van 19 mei is het maar een klein stukje naar 25 mei. En 25 mei is de grote dag; de dag van de AVG. Waar staan we nu eigenlijk als het gaat om de AVG en verzuim en arbeidsongeschiktheid? Een kleine samenvatting van het speelveld zoals dit nu, eind april 2018, in elkaar zit.
Lees meer…

Dugnad

En daar ging het hele spul los de afgelopen week: bonden, media, politiek, alles stond in brand. En de oorzaak? Leraren in het basisonderwijs, met name de jongere leerkrachten, worden onderbetaald en dus zijn miljoenen vrijgemaakte euro’s verkeerd besteed. Geen kleinigheidje, vanaf 2008 ieder jaar zo’n 70 miljoen, met vorig jaar een extra douceurtje van 270 miljoen. Dit jaar verhoogt Den Haag de inzet tot iets van 370 miljoen (oplopend naar 430 miljoen in 2022) om de leraren in hogere schalen te plaatsen. De leraren zelf eisen overigens iets van 900 miljoen (per jaar!) om de salarissen een beetje te pimpen.

Lees meer…

Supernova

Deze maand kwam helaas Stephen Hawking te overlijden: een briljant natuurkundige, wiskundige en kosmoloog. Zijn laatste werk betreft een studie naar parallelle universums en hij heeft veel geschreven over zwarte gaten en supernova’s. De wereld gaat hem missen. Prachtig is de wijze waarop hij uitleg geeft over exploderende sterren, de supernova’s dus. Een ster die op het eind van zijn levensduur het finale afscheid met een magnifieke spectaculaire explosie viert die wij door de enorme afstanden pas jaren en soms zelfs eeuwen later waarnemen.

Lees meer…

Een ander eerlijk verhaal

Gelezen in het FD van donderdag 22 maart? Daar vertelt de voorzitter van vakbond CNV, Maurice Limmen, een eerlijk verhaal over ons vakgebied. Echt een super leuk stukje! Kleine voorwaarde: je moet wel heel veel gevoel voor humor en bijzonder weinig verstand van ons sociaal stelsel en de bijbehorende financiering hebben.

Lees meer…

Ambsthalve no-risk zou rechtsvaardigheidsgevoel werkgever kunnen herstellen

Gastblog: door Lex van den Heuvel van L-expert

Werkgevers hebben moeite met de 12 jaar risico (2 jaar loon of ZW en 10 jaar WGA-toerekening) die zij lopen voor een zieke (ex-)werknemer. Geen land ter wereld rekent een ziekte zo lang door aan een werkgever. Terwijl deze ziekte zelden de schuld van de werkgever is. En het draagvlak voor zo’n lange straf wordt alleen maar smaller, wanneer je ziet hoe weinig rechten werkgevers eigenlijk hebben op dit precaire vlak van ziekte. Zo is er de AP die niet wil dat een werkgever ook maar het geringste mag weten over de (on)mogelijkheden van zijn werknemer. Maar ook de vreemde gang van zaken rond de no-riskstatus helpt niet bepaald.

Lees meer…

Mag ik 100 euro van jou? Dan krijg je van mij een tientje. Deal?

Er is schijnbaar wat tumult over de loondoorbetaling? Ik hoorde iets van 1 jaar loondoorbetaling voor werkgevers tot 25 werknemers. Voor de volgers, hier heb ik al vaker over geschreven, dit wordt weer een briljante financieringstruc van de overheid: in plaats van 2 jaar loon doorbetalen hoef je als kleine werkgever nog maar 1 jaar het loon door te betalen. En de loondoorbetaling en re-integratieverplichtingen voor het 2e verzuimjaar gaan naar het UWV. Yes! Feest! Een kostenverlaging voor het MKB, dus dat is een groot succes! Toch? Willen jullie een eerlijk antwoord of een diplomatiek antwoord?

Het eerlijke antwoord is dat deze maatregel een kostenverhogende camouflage van eigenlijk niets doen is; een prachtvoorbeeld van wat we een typische poldercompromis noemen. En daarnaast is de werkgever dan straks ook nog eens de regie kwijt en overgeleverd aan de prestaties van het UWV die, zoals iedereen weet, nu al de handen meer dan vol heeft en op de toppen van haar mogelijkheden presteert.

Het diplomatieke antwoord is dat deze maatregel de kleine werkgevers niet alleen financieel gaat ontlasten, maar dat zij na een jaar het stokje vervroegd kunnen overgegeven aan één van de meest gespecialiseerde organisaties: het UWV. Er kan met een gerust hart worden gesteld dat de werknemers die na 1 jaar nog steeds verzuimen, beter af zijn bij een dergelijke gespecialiseerde dienstverlener dan bij de kleine werkgever.

Ik ben benieuwd hoe dicht het laatste antwoord de argumenten benadert die straks in de Tweede Kamer zullen worden gebruikt. Helaas is niets minder waar, maar dat vergt meer inzicht in de materie dan de meeste burgers, kleine werkgevers, politici en journalisten hebben. Voor deze groep klinkt de tweede versie het meest logisch. En daar zit nu net het risico, want aan al dit moois hangt natuurlijk wel een ‘eerlijk zullen we alles delen’ solidariteitsprijskaartje.

Een heel klein sigaartje uit een hele grote eigen doos

Stel dat de overheid besluit dat iedereen die bij een kleine werkgever werkt en langer dan 1 jaar verzuimt, onder de dienstverlening van UWV valt en ook de centjes iedere maand van UWV krijgt. En stel dat er voor die dienstverlening een gemiddelde solidariteitsheffing van € 2.500,- per werkgever per jaar komt, koopje dus. Niet raar opkijken als er straks een piepklein premiepercentage van 0,69% uit komt rollen. Wanneer je bij het CBS gaat grasduinen, dan kom je op ergens rond de 300.000 bedrijven met 1 tot 25 werknemers; dus er wordt dan jaarlijks 750 miljoen op de rekening bijgeschreven. Stel dat het gemiddelde tweedejaarssalaris € 20.000,- is (circa 70% van € 29.000,-). Dan kunnen er op basis van die € 20.000,- bij de kleine werkgevers in Nederland 37.500 werknemers het 2e jaar ziek zijn.

Voor de beeldvorming: van alle 40.016 mensen die in 2016 in de WIA kwamen (dus IVA en WGA) waren er 19.635 werknemer. De rest kwamen via de WW en ZW in de WIA. Meer dan 50% wordt door UWV begeleid. Nu blijkt er trouwens op deze groep voor iets van 122 miljoen onterecht te zijn uitgekeerd, maar waar gewerkt wordt worden vauten gemaakt, toch? Misschien een keer iets voor andere blog. En voor iedereen die het leuk vindt om eens onder het genot van een wijntje ’s avonds op de bank eens lekker door de instroomcijfers te gaan, lees het UWV Kennisverslag ‘Wat is er aan de hand met de WIA’. 

Oké, even terug naar onze 19.635 werknemers die een WGA-toekenning kregen. Daarvan was bijvoorbeeld (lijkt me redelijk maximaal) 10% werkzaam bij het MKB, dus 1.963 werknemers. Nu weten we ook dat de laatste jaren gemiddeld ongeveer voor de helft van alle WIA-keuringsaanvragen, ook daadwerkelijk een WIA-toekenning wordt afgegeven. Dan hebben we het dus over ongeveer 5.000 mensen bij MKB-organisaties die de 2 jaar verzuim volmaken. Moraal van het verhaal: een heel klein sigaartje uit een hele grote eigen doos en een dijk van een extra topfinanciering voor allerlei andere uitvoeringskosten. Voor de mensen die het verschil willen halen uit de re-integratie van tweedejaarsverzuim: dat is al jarenlang aantoonbaar nihil. Ga gerust eens langs wat sites van UWV, CBS en aanverwante cijferbronnen.

Visie

Mijn visie op het hele loondoorbetalingsverhaal is niet anders dan de afgelopen jaren:

  • Meer gelijkschakeling naar het Europees model met een verzuimduur van maximaal 1 jaar.
  • In afwijking van het Europees model (gemiddeld 42 dagen loondoorbetaling) een loondoorbetaling van maximaal 1 jaar voor alle werkgevers, met een wettelijk verbod op bovenmatige aanvullingen. (Veel overheidswerkgevers hebben cao’s afgesloten waarin is opgenomen dat bij verzuim 3 jaar loon wordt doorbetaald. Eigenlijk mis ik dezelfde publieke verontwaardiging die we bij met name de politieke partijen hebben gezien wanneer een bankdirecteur 3 miljoen gaat verdienen. Het verschil is waarschijnlijk dat het hier geen geld van klanten betreft, maar belastinggeld van burgers?)
  • In combinatie met de verzuimduur van 1 jaar, een verkorting van de doorbelasting van de WGA van 10 naar maximaal 5, maar liever 3 jaar.
Financiële hangmatten werken contraproductief

Los van het financiële plaatje is het pamperen en zielig praten van hele groepen werknemers, gewoon niet meer van deze tijd. Natuurlijk zijn de hangmatten van allerlei ‘regelingen en rechten’ een belangrijke troefkaart voor vakbonden, programma’s als Radar, linkse kranten en partijen. Maar dat betekent niet dat het niet achterhaald is, want dat is het wel.
Meerjarig verzuim en het in een slachtofferrol plaatsen van werknemers sluiten al lang niet meer aan op zaken als: als werkende mee willen blijven doen in de samenleving en re-integreren, een leven lang leren, vitaliteit, inzetbaarheid, maar ook het (moeten) maken van je eigen keuzes en je eigen pad volgen. Integendeel, hangmatten werken juist uiterst contraproductief op al deze belangrijke actuele onderwerpen en doelstellingen. Nog los daarvan wordt het steeds lastiger te verdedigen om de daardoor groter wordende lasten maar ongegeneerd richting werkgever te blijven schuiven. Hoe sociaal is dat?

Knuppel in het Zorghoenderhok

Terwijl ik dit schrijf, komen de eerste reacties binnen op een voorstel van het kabinet om oplossingen te vinden voor de verwachte 130.000 vacatures bij Zorginstellingen de komende jaren. “Het ontbreekt met name aan een goede analyse van de oorzaken van de problemen” (Redactie Trouw 15 maart 2018). Trouw benoemt de oorzaken voor het tekort aan personeel wel: dit zijn onder meer de slechte salarissen en de povere arbeidsomstandigheden. Mijn advies is om inderdaad eerst een goede analyse van het daadwerkelijke ‘tekort’ te maken en dat aansluitend te maximeren op 1 jaar. Want: wat is nu eigenlijk het echte verzuim bij de Zorginstellingen en in hoeverre is dat een belangrijke oorzaak voor het probleem? Lijkt me een stuk verstandiger, meer realistisch en vooral ook veel socialer om daadwerkelijk oog te hebben voor de werknemers, in plaats van te denken en te toeteren dat een hoger salaris alle problemen oplost. Eigenlijk best wel bijzonder dat sociaal zijn bij dit soort onderwerpen vooral om een hoger salaris en dus meer geld gaat.

Ik zal eens een knuppel in het Zorghoenderhok slingeren: mijn inschatting is dat 15% van het personeel door ‘ziekte’ absent is, waarvan circa 3% echt ziek is en 12% het heeft opgegeven. Deze werknemers zijn vooral boos, verdrietig, teleurgesteld en gefrustreerd, maar zitten thuis met een diagnose van de dokter of, jaja de BIG geregistreerde minidokterpraktijkondersteuner: problemen met het werk, dat is dus burn-out of werkstress. Jeetje, wat neemt die burn-out toch schrikbarend toe zeg; statistisch gezien lijkt het wel een epidemie.

Wat is het echte probleem?

De werknemer is niet alleen opeens medisch gezien ziek verklaard, maar het verzuim is zo ook verantwoord en we hebben voor het slachtoffer bovendien meteen een schuldige benoemd: de grote boze werkgever. Diezelfde werkgever krijgt de operationele processen nog maar amper voor elkaar, omdat hij steeds meer worstelt met de hangmatlasten omdat er steeds meer gebruik van wordt gemaakt. Maar wat is nu het echte probleem? Is dat nu werkelijk de werkstress en burn-out? Dat zijn misschien gevolgen, maar het probleem zit veel eerder in de relatie. Lossen we dat op met vooral een medische (NIVEL en SER) benadering en meer salaris erbij? Of met nog meer beleid? De Zorg is al tamelijk overgereguleerd.

Wat zou uiteindelijk nog het echte tekort aan personeel zijn, wanneer je werknemers een (extern, vertrouwelijk en objectief) luisterend oor geeft en ervoor zorgt dat ze op grond van hun eigen keuzes weer vitaal en inzetbaar zijn? Of (en dat is veel goedkoper) de werknemers die echt niet meer willen helpt en omschoolt om elders een nieuwe start te maken? Hoe groot is het lerend vermogen van een organisatie met alles wat uit deze gesprekken terugkomt? Uiteindelijk is dat een bijzonder werknemersvriendelijke oplossing. Het is bovendien een stuk socialer dan ze te vergeten en maar weer een half miljard aan belastinggeld te verbranden aan nieuwe mensen en nog betere ‘hangmatvoorwaarden’ die het probleem alleen maar groter maken.

Atrofie

De gekozen formule als de oplossing voor atrofie (werkgevers die onvoldoende gebruik maken van de competenties van hun eigen werknemers), het eigenlijke probleem, geldt natuurlijk net zo goed voor de Politie en andere grote overheidswerkgevers. Het klopt dat het personeel veroudert, maar het zijn met name deze werkgevers zelf, hun beleid en de cao’s die te veel in het verleden zijn blijven hangen en onvoldoende aansluiten op de wensen die werknemers aan deze organisaties stellen. Dus terug naar een verzuimduur van maximaal 1 jaar is slechts een voorzichtige eerste stap, maar wel een verstandige stap.

Van Eigen Regie naar Taakdelegatie en Kamelen bij Dover

Eigenlijk staat er: van de leidinggevende als casemanager naar de casemanager in Taakdelegatie. Tal van (semi)publieke werkgevers zijn nu nog (maart 2018) volop bezig met allerlei trainingen en programma’s waarin leidinggevenden getraind worden voor gespreksvoering met zieke werknemers. Op hetzelfde moment zijn echter de directies van dezelfde werkgevers bezig om na te denken hoe ze hun organisaties na mei 2018 AP-proof kunnen krijgen. Dit voorbeeld van omdenken zie ik op dit moment gelukkig ook bij mensen die het eigenregiemodel met de leidinggevende als de casemanager verdedigd hebben. Nee, dit was geen sneer: ik ben er oprecht blij om dat steeds meer mensen zich van de noodzaak bewust zijn om de verzuimbegeleiding door een professional met een afgesloten specifieke beroepsopleiding op minimaal hbo-niveau te laten doen.

Lees meer…

Gevoelstemperatuur -16

De afgelopen dagen zijn we als lezer, luisteraar of kijker allemaal deelgenoot gemaakt van het hypen en boosten van het fenomeen ‘gevoelstemperatuur’. Van de week les gegeven in Papendrecht en amper rij ik op de snelweg naar huis of de eerste sneeuwvlokken dwarrelen gezellig babbelend naar beneden. Ik kan ze bijna horen kletsen; “zullen we feest gaan vieren in de Alpen of paniek trappen in Nederland?” Het asfalt ligt er nog maagdelijk zwart bij als boven de snelweg de eerste digitale borden opflitsen: 70

Lees meer…

Ideetje voor Kamervragen met kracht 7 op de schaal van Belastingbetalers

Ojee, het spel is op de wagen. Welk spel? Het spel met een team van tegenstanders in een speelveld van sociale werkelijkheid? Ja, zo ongeveer. De slachtoffers die opnieuw slachtoffer dreigen te worden. De rechten worden aangetast, heel links Den Haag staat op zijn achterste benen, de bonden schreeuwen moord en brand en de heer van Dijk (SP) heeft minister Koolmees om een brief gevraagd over het voorstel in het Regeerakkoord dat het arbeidsongeschiktheidscriterium in de WIA aanpast.

Lees meer…

#RooibostheemetHoningstick

Ooit wel eens van Sylvain Ephimenco gehoord? Hij is een Franse journalist die in het verleden voor een linkse Franse krant schreef en tegenwoordig een paar keer in de week prachtige stukjes in Trouw schrijft. Zijn pen is scherp; scherp over links en scherp over rechts. Op het moment dat de NOS de blanke vla inruilt voor de witte variant, draagt Ephimenco op schitterende eigen wijze zijn steentje bij met zijn reactie op het ‘MeToo’ feestje bij de uitreiking van de Golden Globes: Ik heb het over decolletés die nog dieper waren dan de San Andreasbreuk en in veel gevallen van weinig verhullende stof. (-) Ik hoef vanzelfsprekend geen nonnenparade op de Golden Globes te zien marcheren, maar wat ingetogener had misschien een beter effect naar sceptische mannen gesorteerd.”
Je begrijpt het al: hele volksstammen vallen over hem heen, hoe durft hij zo te schrijven? Wie weet ontmoet ik hem ooit eens, zou me geweldig lijken kennis te maken met iemand die zo scherp analyseert en er dan ook nog eens zonder gêne zo boeiend over kan schrijven. Ik kreeg gisteren het onderstaande berichtje en vraag me af hoe hij hierop zou reageren wanneer hij mijn kennis over dit onderwerp zou hebben.

Lees meer…